Streszczenie
Sprawa dotyczyła umowy o kredyt gotówkowy i o świadczenie usług bankowości elektronicznej, zawartej w dniu 22 marca 2018 r. z Santander Consumer Bank S.A. przez naszego Klienta - Pana Dawida. Klient potrzebował 40 000,00 zł na zakup działki rekreacyjnej i tylko taka kwota trafiła do jego swobodnej dyspozycji. Bank ustalił jednak całkowitą kwotę kredytu na 55 214,24 zł, doliczając do niej kredytowane składki ubezpieczenia na życie w kwocie 14 399,44 zł oraz ubezpieczenia assistance w kwocie 814,80 zł, a nadto obciążył kredytobiorcę prowizją w wysokości 5 999,77 zł i odsetkami, windując całkowitą kwotę do zapłaty do poziomu 72 932,55 zł. Kancelaria w imieniu Klienta złożyła w dniu 14 lipca 2023 r. oświadczenie o skorzystaniu z Sankcji Kredytu Darmowego (SKD) wraz z wezwaniem do zapłaty kwoty 31 928,80 zł. Wobec braku polubownego rozliczenia, pozwem z dnia 6 listopada 2023 r. wytoczyliśmy powództwo do Sądu Rejonowego w Jaworznie, I Wydział Cywilny (sygn. akt I C 1270/23). Wyrokiem z dnia 4 września 2024 r. sąd pierwszej instancji zasądził na rzecz Klienta 16 999,71 zł, oddalając powództwo w części dotyczącej składek ubezpieczeniowych. Zaskarżyliśmy tę część rozstrzygnięcia. Wyrokiem z dnia 10 lipca 2026 r. Sąd Okręgowy w Sosnowcu, II Wydział Cywilny Odwoławczy (sygn. akt II Ca 1145/24) zmienił wyrok sądu rejonowego i zasądził na rzecz Klienta kwotę 32 213,94 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, a nadto 4 617,00 zł tytułem kosztów procesu i 4 600,00 zł tytułem kosztów postępowania apelacyjnego. Zasądzona kwota wzrosła zatem niemal dwukrotnie.
Działania kancelarii - krok po kroku
- Audyt umowy i identyfikacja wad prawnych. Dokonaliśmy szczegółowej weryfikacji umowy z dnia 22 marca 2018 r. Zidentyfikowaliśmy szereg rażących naruszeń przepisów ustawy o kredycie konsumenckim, przede wszystkim błędne ustalenie całkowitej kwoty kredytu przez wliczenie do niej kredytowanych kosztów. Na tej podstawie w dniu 14 lipca 2023 r. wystosowaliśmy oświadczenie o skorzystaniu z SKD wraz z przedprocesowym wezwaniem do zapłaty na łączną kwotę 31 928,80 zł.
- Wytoczenie powództwa i proces w I instancji. Ponieważ bank odmówił dobrowolnego zwrotu środków, pozwem z dnia 6 listopada 2023 r. wszczęliśmy postępowanie przed Sądem Rejonowym w Jaworznie (sygn. akt I C 1270/23), dochodząc kwoty 32 184,46 zł. Sąd pierwszej instancji podzielił nasze stanowisko co do zasady i wyrokiem z dnia 4 września 2024 r. zasądził zwrot prowizji, pobranych odsetek oraz opłaty za przekazanie środków - łącznie 16 999,71 zł. Oddalił natomiast żądanie w zakresie składek ubezpieczeniowych, uznając je za koszt zabezpieczenia spłaty kredytu w rozumieniu art. 45 ust. 4 ustawy o kredycie konsumenckim.
- Apelacja i wyrok II instancji. Apelację wniosły obie strony: bank zaskarżył wyrok w zakresie kwoty zasądzonej, my - w zakresie oddalonych składek ubezpieczeniowych oraz początkowej daty naliczania odsetek. W dniu 2 grudnia 2024 r. bank swoją apelację cofnął, a postępowanie w tym zakresie zostało umorzone. Nasza apelacja została uwzględniona w przeważającej części: wyrokiem z dnia 10 lipca 2026 r. Sąd Okręgowy w Sosnowcu zmienił zaskarżony wyrok, zasądzając dodatkowo pełną wartość obu składek ubezpieczeniowych oraz przesuwając początek naliczania odsetek od kwoty objętej przedsądowym wezwaniem z dnia 4 sierpnia 2024 r. na dzień 4 sierpnia 2023 r., czyli o cały rok wstecz. Wyrok jest prawomocny.
Czemu wygraliśmy?
Sąd Okręgowy w Sosnowcu przyjął, że składki ubezpieczenia na życie (14 399,44 zł) oraz ubezpieczenia assistance (814,80 zł) należało zaliczyć do całkowitego kosztu kredytu, a nie - jak uczynił to bank - do całkowitej kwoty kredytu. Zgodnie z art. 5 pkt 7 ustawy o kredycie konsumenckim całkowitą kwotą kredytu jest wyłącznie suma środków nieobejmujących kredytowanych kosztów kredytu, które kredytodawca udostępnia konsumentowi. Sąd, powołując się na wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 30 października 2017 r. (sygn. akt VII ACa 879/17), wskazał, że całkowita kwota kredytu powinna obejmować jedynie kwotę przekazaną konsumentowi do swobodnej dyspozycji, i że doliczenie do niej kosztów ubezpieczenia sugeruje konsumentowi, iż kredyt jest tańszy, niż jest w rzeczywistości. W tej sprawie do swobodnej dyspozycji Klienta trafiło wyłącznie 40 000,00 zł przeznaczone na cel konsumpcyjny. Sąd odwołał się nadto do utrwalonego stanowiska Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zgodnie z którym koszt składki ubezpieczeniowej ponoszonej wraz z umową kredytu należy do całkowitego kosztu kredytu, ponieważ konsument musi go ponieść, jeżeli chce uzyskać kredyt na oferowanych warunkach. Zaliczenie składek do całkowitej kwoty kredytu doprowadziło zatem do jej nieuzasadnionego zawyżenia, a w konsekwencji do zaniżenia całkowitego kosztu kredytu, całkowitej kwoty do zapłaty oraz rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania - co stanowiło naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 4 i 7 ustawy o kredycie konsumenckim i uzasadniało zastosowanie Sankcji Kredytu Darmowego z art. 45 ust. 1 tej ustawy. Sąd potwierdził przy tym, że oświadczenie o skorzystaniu z sankcji zostało bankowi skutecznie złożone w dniu 14 lipca 2023 r., a rozstrzygnięcie sprawy nie było zależne od wyniku postępowań toczących się przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Korzyści dla klienta
- Pozbawienie banku zarobku - Sankcja Kredytu Darmowego stała się faktem ze skutkiem ex tunc, co oznacza, że całkowicie anulowane zostały koszty kredytu, składki ubezpieczeniowe oraz odsetki w łącznej wysokości 32 932,55 zł.
- Zwrot niesłusznie pobranych środków - sąd nakazał bankowi zwrot kwoty 32 213,94 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, przy czym od zasadniczej części tej kwoty, to jest od 31 928,80 zł, odsetki biegną już od dnia 4 sierpnia 2023 r. do dnia zapłaty. Pierwsza część należności, 16 999,71 zł, trafiła na konto Klienta już w dniu 13 stycznia 2025 r., po prawomocnym rozstrzygnięciu w tym zakresie.
- Drastyczne obniżenie rat do spłaty - Klient oddaje wyłącznie pożyczony, czysty kapitał w wysokości 40 000,00 zł, zamiast narzuconych pierwotnie w umowie 72 932,55 zł.
- Pełny zwrot kosztów procesu - przegrana instytucja finansowa została zobowiązana do pokrycia kosztów postępowania w wysokości 4 617,00 zł za pierwszą instancję oraz 4 600,00 zł za postępowanie apelacyjne, łącznie 9 217,00 zł, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.